Hãy thử tưởng tượng: bạn đang lái xe trên cao tốc, muốn vặn to âm lượng hoặc tắt điều hòa, nhưng thay vì chạm vào một núm xoay quen thuộc, bạn phải nhìn xuống màn hình cảm ứng, vuốt thanh trượt — và không có phản hồi vật lý nào cả. Đó chính xác là những gì hàng triệu chủ xe Volkswagen ID. đã phải trải qua suốt vài năm qua. Và mới đây, VW đã lần đầu tiên thẳng thắn thừa nhận: họ đã đi sai đường — và lý do thực sự không phải là để cắt giảm chi phí.
Không phải cắt giảm chi phí — mà là "dự đoán tương lai" sai
Khi loạt xe điện ID. ra đời, Volkswagen đã mạnh tay loại bỏ gần như toàn bộ nút bấm và núm xoay vật lý trên nội thất. Thay vào đó là các phím cảm ứng, thanh trượt điều chỉnh nhiệt độ và âm lượng, cùng các nút vô lăng capacitive vốn nổi tiếng là hay bấm nhầm. Người dùng phàn nàn rầm rộ — nhưng VW vẫn im lặng trong nhiều năm.
Cho đến gần đây, ông Andreas Krepp — Trưởng bộ phận Đảm bảo Chất lượng của Volkswagen — đã có một cuộc trả lời phỏng vấn hiếm hoi với tạp chí Automobilewoche, và nội dung của nó thực sự đáng để đọc kỹ.
Ông Krepp giải thích rằng, vào thời điểm đó, toàn bộ ngành công nghiệp ô tô đang đứng trước một bước ngoặt lịch sử: kỷ nguyên xe điện. Và trong bầu không khí hứng khởi đó, nhiều người trong ngành tin rằng nếu động cơ đã thay đổi hoàn toàn, thì nội thất cũng phải thay đổi theo. Cảm ứng chính là biểu tượng của sự hiện đại, của tương lai.
"Lúc đó, chúng tôi nói: hãy lắp thanh trượt thay vì núm xoay — đó là tương lai"
Đây là phần thú vị nhất trong lời thừa nhận của ông Krepp, xin trích nguyên văn (dịch từ tiếng Đức):
"Điều có vẻ hiển nhiên với bạn hay tôi hôm nay, có thể bị nhìn nhận rất khác ở một thời điểm nhất định. Khi thiếu dữ liệu khách hàng đáng tin cậy, người ta sẽ thử nhiều thứ. Với xe điện, có một suy nghĩ rằng: Một điều gì đó mới đang bắt đầu, vì vậy cách điều khiển cũng phải thay đổi đáng kể và phải thực sự hiện đại. Chúng tôi nói: hãy lắp thanh trượt thay vì núm xoay truyền thống — đó là tương lai. Rồi chúng tôi học được rằng khách hàng mua xe điện chủ yếu muốn một loại động cơ khác — họ không tự động muốn mua một con tàu vũ trụ."
Câu nói đó — "họ không muốn mua một con tàu vũ trụ" — nghe đơn giản nhưng thực ra là một sự thay đổi tư duy cực kỳ lớn trong nội bộ Volkswagen. Người mua xe điện muốn đi xa hơn, sạch hơn — nhưng họ vẫn muốn bật điều hòa theo cách họ đã quen làm suốt 20 năm qua.
Núm vặn âm lượng không trở nên lỗi thời chỉ vì xe chạy điện
Đây là điều mà cộng đồng người dùng xe đã nói từ rất lâu, nhưng các hãng xe lại mất nhiều năm để nhận ra. Một núm xoay điều chỉnh âm lượng không đột nhiên trở nên lỗi thời chỉ vì bên dưới sàn xe là mô-tơ điện thay vì động cơ đốt trong. Tương tự với các nút điều hòa, nút gạt kính cửa sổ, hay các phím chức năng cơ bản khác.
Thực ra, đây không chỉ là vấn đề thẩm mỹ hay sở thích cá nhân — mà là vấn đề an toàn. Khi lái xe ở tốc độ cao, việc phải nhìn vào màn hình cảm ứng để tìm đúng vị trí vuốt, trong khi không có phản hồi xúc giác, là một nguồn gây mất tập trung thực sự. Nghiên cứu từ Thụy Điển vài năm trước đã chỉ ra rằng thao tác trên màn hình cảm ứng khi lái xe chậm hơn và nguy hiểm hơn so với nút bấm vật lý — đáng kể.
Nếu bạn đang cân nhắc mua xe cũ và muốn tránh những lỗi nội thất khó chịu này, có thể tham khảo thêm cách kiểm tra xe ô tô cũ trước khi mua để biết những gì cần chú ý khi ngồi vào cabin thử xe.
VW đã sửa sai như thế nào?
Tin tốt là Volkswagen không chỉ nói — họ đang hành động thực sự. Các mẫu xe mới nhất trong dòng ID. đã bắt đầu lấy lại nút bấm vật lý theo từng bước:
Chiếc ID.3 Neo đã loại bỏ thanh trượt điều chỉnh nhiệt độ và âm lượng vốn bị ghét cay ghét đắng — vốn dĩ còn không có đèn nền ở các phiên bản đầu, tức là trong đêm tối bạn hoàn toàn phải "đoán mò" vị trí ngón tay. Thay vào đó là các nút bấm truyền thống hơn.
Chiếc ID. Polo và ID. Cross đi xa hơn một bước: cả hai mẫu này đều có công tắc riêng biệt cho từng cửa kính — đúng như mọi chiếc xe bình thường nên có từ trước đến nay.
Ngay cả dòng ID. Polo GTI cũng được trang bị các nút bấm vật lý trên vô lăng thay vì phím cảm ứng capacitive trơn tuột như trước. Đây là tín hiệu rõ ràng rằng VW đã thực sự lắng nghe phản hồi.
Ông Krepp tổng kết: "Đây là ví dụ điển hình về khả năng học hỏi. Chúng tôi đã lắng nghe, coi trọng phản hồi của khách hàng và hành động theo đó. Hôm nay, chúng tôi cân nhắc kỹ hơn nhiều: ở đâu thì giao diện mới thực sự tạo ra giá trị — và ở đâu thì giải pháp đã được kiểm chứng, quen thuộc lại đơn giản là tốt hơn."
Bài học cho toàn ngành — và cho cả người mua xe
Volkswagen không phải hãng duy nhất mắc sai lầm này. Tesla đã đi theo hướng màn hình cảm ứng thuần túy từ rất sớm và vẫn đang giữ nguyên triết lý đó. BMW từng bị chỉ trích nặng nề vì loại bỏ núm xoay iDrive trên một số mẫu, rồi phải đưa nó trở lại. Nhiều hãng khác cũng đang phải "đảo chiều" sau khi nhận ra dữ liệu khách hàng nói điều ngược lại với những gì các nhà thiết kế tưởng tượng.
Điều thú vị ở đây là: quyết định loại bỏ nút bấm vật lý không xuất phát từ mong muốn cắt giảm chi phí sản xuất — như nhiều người vẫn nghi ngờ. Nó xuất phát từ một niềm tin chân thành (dù hóa ra là sai lầm) rằng tương lai của xe điện gắn liền với tương lai của giao diện người dùng. Khi hai thứ đó được gộp làm một, hệ quả là người dùng thực tế phải trả giá cho những thử nghiệm chưa được kiểm chứng.
Với người mua xe tại Việt Nam, bài học thực tế là: khi đi thử xe, đừng chỉ chú ý đến màn hình to hay nhỏ — hãy thao tác thử các chức năng cơ bản như điều hòa, âm lượng, gạt kính ngay khi đang ngồi yên. Nếu bạn phải nhìn xuống hoặc tìm kiếm quá lâu, đó là dấu hiệu đáng lo khi lái xe thực tế. Và nếu bạn đang trong giai đoạn tìm hiểu mua xe mới, đừng bỏ qua bước đọc kỹ hợp đồng mua xe ô tô để tránh những điều khoản bất lợi sau khi đã ký.
Tương lai của nội thất xe: cân bằng, không phải cực đoan
Cuộc "phản công" của nút bấm vật lý không có nghĩa là màn hình cảm ứng sẽ biến mất. Xu hướng trong tương lai gần nhiều khả năng sẽ là sự kết hợp thông minh: màn hình lớn cho bản đồ và giải trí, nhưng các chức năng điều khiển thường xuyên — âm lượng, nhiệt độ, đèn — vẫn có nút bấm vật lý hoặc núm xoay để thao tác mù (không cần nhìn).
Volkswagen, sau nhiều năm "thử nghiệm trên người dùng thật", đã trở thành một trong những bài học thú vị nhất trong ngành về việc đổi mới không có nghĩa là từ bỏ mọi thứ đã hoạt động tốt. Đôi khi, cái núm xoay đơn giản nhất lại là thiết kế hoàn hảo nhất — vì nó không cần bạn nhìn vào nó để biết mình đang làm gì.
Bạn đang tìm hiểu thêm về chủ đề này?
Hãy đặt câu hỏi hoặc chia sẻ kinh nghiệm của bạn bên dưới — cộng đồng XEtv sẽ cùng giải đáp. Đừng quên theo dõi chuyên mục Tin tức xe để cập nhật mới nhất mỗi ngày.
Xem thêm:
Không phải cắt giảm chi phí — mà là "dự đoán tương lai" sai
Khi loạt xe điện ID. ra đời, Volkswagen đã mạnh tay loại bỏ gần như toàn bộ nút bấm và núm xoay vật lý trên nội thất. Thay vào đó là các phím cảm ứng, thanh trượt điều chỉnh nhiệt độ và âm lượng, cùng các nút vô lăng capacitive vốn nổi tiếng là hay bấm nhầm. Người dùng phàn nàn rầm rộ — nhưng VW vẫn im lặng trong nhiều năm.
Cho đến gần đây, ông Andreas Krepp — Trưởng bộ phận Đảm bảo Chất lượng của Volkswagen — đã có một cuộc trả lời phỏng vấn hiếm hoi với tạp chí Automobilewoche, và nội dung của nó thực sự đáng để đọc kỹ.
Ông Krepp giải thích rằng, vào thời điểm đó, toàn bộ ngành công nghiệp ô tô đang đứng trước một bước ngoặt lịch sử: kỷ nguyên xe điện. Và trong bầu không khí hứng khởi đó, nhiều người trong ngành tin rằng nếu động cơ đã thay đổi hoàn toàn, thì nội thất cũng phải thay đổi theo. Cảm ứng chính là biểu tượng của sự hiện đại, của tương lai.
"Lúc đó, chúng tôi nói: hãy lắp thanh trượt thay vì núm xoay — đó là tương lai"
Đây là phần thú vị nhất trong lời thừa nhận của ông Krepp, xin trích nguyên văn (dịch từ tiếng Đức):
"Điều có vẻ hiển nhiên với bạn hay tôi hôm nay, có thể bị nhìn nhận rất khác ở một thời điểm nhất định. Khi thiếu dữ liệu khách hàng đáng tin cậy, người ta sẽ thử nhiều thứ. Với xe điện, có một suy nghĩ rằng: Một điều gì đó mới đang bắt đầu, vì vậy cách điều khiển cũng phải thay đổi đáng kể và phải thực sự hiện đại. Chúng tôi nói: hãy lắp thanh trượt thay vì núm xoay truyền thống — đó là tương lai. Rồi chúng tôi học được rằng khách hàng mua xe điện chủ yếu muốn một loại động cơ khác — họ không tự động muốn mua một con tàu vũ trụ."
Câu nói đó — "họ không muốn mua một con tàu vũ trụ" — nghe đơn giản nhưng thực ra là một sự thay đổi tư duy cực kỳ lớn trong nội bộ Volkswagen. Người mua xe điện muốn đi xa hơn, sạch hơn — nhưng họ vẫn muốn bật điều hòa theo cách họ đã quen làm suốt 20 năm qua.
Núm vặn âm lượng không trở nên lỗi thời chỉ vì xe chạy điện
Đây là điều mà cộng đồng người dùng xe đã nói từ rất lâu, nhưng các hãng xe lại mất nhiều năm để nhận ra. Một núm xoay điều chỉnh âm lượng không đột nhiên trở nên lỗi thời chỉ vì bên dưới sàn xe là mô-tơ điện thay vì động cơ đốt trong. Tương tự với các nút điều hòa, nút gạt kính cửa sổ, hay các phím chức năng cơ bản khác.
Thực ra, đây không chỉ là vấn đề thẩm mỹ hay sở thích cá nhân — mà là vấn đề an toàn. Khi lái xe ở tốc độ cao, việc phải nhìn vào màn hình cảm ứng để tìm đúng vị trí vuốt, trong khi không có phản hồi xúc giác, là một nguồn gây mất tập trung thực sự. Nghiên cứu từ Thụy Điển vài năm trước đã chỉ ra rằng thao tác trên màn hình cảm ứng khi lái xe chậm hơn và nguy hiểm hơn so với nút bấm vật lý — đáng kể.
Nếu bạn đang cân nhắc mua xe cũ và muốn tránh những lỗi nội thất khó chịu này, có thể tham khảo thêm cách kiểm tra xe ô tô cũ trước khi mua để biết những gì cần chú ý khi ngồi vào cabin thử xe.
VW đã sửa sai như thế nào?
Tin tốt là Volkswagen không chỉ nói — họ đang hành động thực sự. Các mẫu xe mới nhất trong dòng ID. đã bắt đầu lấy lại nút bấm vật lý theo từng bước:
Chiếc ID.3 Neo đã loại bỏ thanh trượt điều chỉnh nhiệt độ và âm lượng vốn bị ghét cay ghét đắng — vốn dĩ còn không có đèn nền ở các phiên bản đầu, tức là trong đêm tối bạn hoàn toàn phải "đoán mò" vị trí ngón tay. Thay vào đó là các nút bấm truyền thống hơn.
Chiếc ID. Polo và ID. Cross đi xa hơn một bước: cả hai mẫu này đều có công tắc riêng biệt cho từng cửa kính — đúng như mọi chiếc xe bình thường nên có từ trước đến nay.
Ngay cả dòng ID. Polo GTI cũng được trang bị các nút bấm vật lý trên vô lăng thay vì phím cảm ứng capacitive trơn tuột như trước. Đây là tín hiệu rõ ràng rằng VW đã thực sự lắng nghe phản hồi.
Ông Krepp tổng kết: "Đây là ví dụ điển hình về khả năng học hỏi. Chúng tôi đã lắng nghe, coi trọng phản hồi của khách hàng và hành động theo đó. Hôm nay, chúng tôi cân nhắc kỹ hơn nhiều: ở đâu thì giao diện mới thực sự tạo ra giá trị — và ở đâu thì giải pháp đã được kiểm chứng, quen thuộc lại đơn giản là tốt hơn."
Bài học cho toàn ngành — và cho cả người mua xe
Volkswagen không phải hãng duy nhất mắc sai lầm này. Tesla đã đi theo hướng màn hình cảm ứng thuần túy từ rất sớm và vẫn đang giữ nguyên triết lý đó. BMW từng bị chỉ trích nặng nề vì loại bỏ núm xoay iDrive trên một số mẫu, rồi phải đưa nó trở lại. Nhiều hãng khác cũng đang phải "đảo chiều" sau khi nhận ra dữ liệu khách hàng nói điều ngược lại với những gì các nhà thiết kế tưởng tượng.
Điều thú vị ở đây là: quyết định loại bỏ nút bấm vật lý không xuất phát từ mong muốn cắt giảm chi phí sản xuất — như nhiều người vẫn nghi ngờ. Nó xuất phát từ một niềm tin chân thành (dù hóa ra là sai lầm) rằng tương lai của xe điện gắn liền với tương lai của giao diện người dùng. Khi hai thứ đó được gộp làm một, hệ quả là người dùng thực tế phải trả giá cho những thử nghiệm chưa được kiểm chứng.
Với người mua xe tại Việt Nam, bài học thực tế là: khi đi thử xe, đừng chỉ chú ý đến màn hình to hay nhỏ — hãy thao tác thử các chức năng cơ bản như điều hòa, âm lượng, gạt kính ngay khi đang ngồi yên. Nếu bạn phải nhìn xuống hoặc tìm kiếm quá lâu, đó là dấu hiệu đáng lo khi lái xe thực tế. Và nếu bạn đang trong giai đoạn tìm hiểu mua xe mới, đừng bỏ qua bước đọc kỹ hợp đồng mua xe ô tô để tránh những điều khoản bất lợi sau khi đã ký.
Tương lai của nội thất xe: cân bằng, không phải cực đoan
Cuộc "phản công" của nút bấm vật lý không có nghĩa là màn hình cảm ứng sẽ biến mất. Xu hướng trong tương lai gần nhiều khả năng sẽ là sự kết hợp thông minh: màn hình lớn cho bản đồ và giải trí, nhưng các chức năng điều khiển thường xuyên — âm lượng, nhiệt độ, đèn — vẫn có nút bấm vật lý hoặc núm xoay để thao tác mù (không cần nhìn).
Volkswagen, sau nhiều năm "thử nghiệm trên người dùng thật", đã trở thành một trong những bài học thú vị nhất trong ngành về việc đổi mới không có nghĩa là từ bỏ mọi thứ đã hoạt động tốt. Đôi khi, cái núm xoay đơn giản nhất lại là thiết kế hoàn hảo nhất — vì nó không cần bạn nhìn vào nó để biết mình đang làm gì.
Bạn đang tìm hiểu thêm về chủ đề này?
Hãy đặt câu hỏi hoặc chia sẻ kinh nghiệm của bạn bên dưới — cộng đồng XEtv sẽ cùng giải đáp. Đừng quên theo dõi chuyên mục Tin tức xe để cập nhật mới nhất mỗi ngày.
Xem thêm:
